Farmakoloji Test Soruları
Diş hekimliği yeterlilik ve denklik sınavlarındaki farmakoloji soruları, genellikle ilaç dozlarının tek başına ezberlenmesinden ziyade, bir ilacın hastanın mevcut tıbbi durumuyla veya kullandığı diğer ilaçlarla nasıl etkileşime girdiğini sorgular. Bu soru seti; genel farmakoloji ilkelerini, analjezikleri ve antiinflamatuvar ilaçları, sistemik hastalıklara göre ilaç kullanımında dikkat edilmesi gereken noktaları, kötüye kullanılan maddeleri ve bunların diş hekimliği açısından önemini, florür farmakolojisini ve kserostominin farmakolojik tedavisini kapsamaktadır. Bu içerik, AFK, INBDE, ORE ve ADC sınavlarına hazırlanan adayların yanı sıra farmakoloji dersi alan diş hekimliği öğrencileri için de uygundur. Sorularda hangi analjeziğin en güvenli olduğu, hangi ilaç etkileşiminin klinik açıdan önem taşıdığı veya hastanın ilaç kullanım öyküsünün tedavi planlaması açısından ne anlama geldiği gibi konularla karşılaşabilirsiniz.
10 soru · Yanıtladıkça doğru cevaplar ve açıklamalar gösterilir · Üyelik gerekmez
Sorular İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Sınavların kendisi İngilizce olarak yapılmaktadır.
Sınav Soruları
Soru 1 / 10
Kötüye Kullanılan Maddeler: Diş Hekimliği Açısından Önemi
Metamfetamin kullanımıyla ilişkili şiddetli diş çürüğü tablosunun gelişimine aşağıdaki kombinasyonlardan hangisi önemli ölçüde katkıda bulunur?
Doğru cevap: A.
Doğru cevap A'dır. Metamfetamin, tükürük akış hızını belirgin şekilde azaltabilir, bruksizme neden olabilir ve sıklıkla şekerli ve asidik içeceklerin tüketiminin artması ve yetersiz ağız hijyeniyle birlikte görülür. Tükürüğün tamponlama kapasitesinin azalması ve tekrarlayan karbonhidrat maruziyeti, çürük oluşumunu oldukça kolaylaştıran bir ağız ortamı meydana getirir. Bu çürük tablosu, yalnızca ilacın doğrudan etkisinden kaynaklanmaz; multifaktöriyel bir etiyolojiye sahiptir.
Soru 2 / 10
Sistemik Hastalıklara Göre İlaç Kullanımında Dikkat Edilmesi Gerekenler
Böbrekler yoluyla elimine edilen ve diş hekimliğinde kullanılan bir ilaç, böbrek fonksiyonları azaldığında vücutta birikmektedir. Farmakokinetik açıdan uygun doz ayarlaması aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D.
Doğru cevap D'dir. Renal klirens azaldığında, standart dozların tekrarlanması ilacın vücutta birikmesine ve toksisite riskinin artmasına neden olabilir. İlacın özelliklerine bağlı olarak, her uygulamada verilen dozun azaltılması, dozlar arasındaki sürenin uzatılması veya her iki yöntemin birlikte uygulanmasıyla sistemik ilaç maruziyeti azaltılabilir. Yapılacak spesifik doz ayarlaması; tahmini böbrek fonksiyonları, ilacın terapötik aralığı ve güncel reçeteleme bilgileri dikkate alınarak belirlenmelidir.
Soru 3 / 10
Florür Farmakolojisi
Az miktarda florürün ağız yoluyla alınması sonucunda gelişen, ciddi olmayan bir maruziyette, toksikoloji uzmanının yönlendirmesiyle neden kalsiyum içeren bir sıvı tüketilmesi önerilebilir?
Doğru cevap: C.
Doğru cevap C'dir. Kalsiyum, gastrointestinal sistemde florüre bağlanarak florürün emilimini azaltabilir. Ancak bu uygulama, alınan florür dozuna göre belirlenen tedavi yaklaşımının yalnızca bir bölümünü oluşturur. Alınan miktarın belirsiz olduğu, semptomların bulunduğu veya önemli düzeyde florür maruziyetinin gerçekleştiği durumlarda uzman değerlendirmesinin yerine geçmez. Ciddi florür toksisitesinde acil tıbbi izlem gereklidir.
Soru 4 / 10
Genel Farmakoloji İlkeleri
Faz II metabolizma reaksiyonlarından biri olan glukuronidasyonun olağan farmakokinetik sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Glukuronidasyon, bir ilacın veya metabolitinin polar bir grupla konjuge edilmesini sağlayan bir Faz II biyotransformasyon reaksiyonudur. Oluşan ürün genellikle suda daha iyi çözünür ve bu nedenle idrar veya safra yoluyla daha kolay elimine edilir. Faz II reaksiyonları her ilacı mutlaka inaktive etmez; ancak atılımın kolaylaşması, bu reaksiyonların olağan farmakokinetik sonucudur.
Soru 5 / 10
Kserostominin Farmakolojik Tedavisi
İlaca bağlı gelişen kserostomide semptomatik tedaviye ek olarak uygulanması gereken en önemli yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D.
Doğru cevap D'dir. Tükürük akışının azalması; tükürüğün tamponlama, ağız ortamından uzaklaştırma (klirens) ve remineralizasyon işlevlerini zayıflatarak diş çürüğü riskini önemli ölçüde artırır. Etkili dental plak kontrolü, uygun topikal florür uygulamaları, karyojenik olmayan tükürük uyarıcılarının veya tükürük yerine geçen preparatların kullanılması ve beslenme danışmanlığı, bu durumun sonuçlarını önlemeye yönelik temel yaklaşımlardır. Yalnızca semptomların hafifletilmesi, dişlerin çürüğe karşı korunması için yeterli değildir.
Soru 6 / 10
Analjezikler ve Antiinflamatuvar İlaçlar
Uygun dozlarda birlikte kullanılan ibuprofen ve parasetamol (asetaminofen), ameliyat sonrası ağrının kontrolünde neden bu ilaçların tek başına kullanımından daha güçlü analjezi sağlayabilir?
Doğru cevap: A.
Doğru cevap A'dır. İbuprofen periferik prostaglandin sentezini azaltırken parasetamol (asetaminofen) analjezik etkisini ağırlıklı olarak santral sinir sistemi üzerinden gösterir. Birbirini tamamlayan farklı etki mekanizmalarının birleştirilmesi, opioid kullanımına gerek kalmadan daha etkili ağrı kontrolü sağlayabilir. Bununla birlikte, her iki ilacın da kendine özgü maksimum doz sınırları, kontrendikasyonları ve toksisite riskleri bulunmaktadır.
Soru 7 / 10
Kserostominin Farmakolojik Tedavisi
Sistemik etkili muskarinik reseptör agonisti bir siyalagog reçete edilirken, aşağıdaki eşlik eden durumlardan hangisi ilacın etki mekanizması nedeniyle benzer bir güvenlik endişesi oluşturur?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Muskarinik reseptörlerin uyarılması, hava yollarında daralmaya ve sekresyonların artmasına neden olabilir. Bu nedenle yeterince kontrol altına alınmamış obstrüktif hava yolu hastalığı, sistemik siyalagogların güvenli kullanımı açısından önem taşır. Ayrıca diğer kolinerjik etkiler nedeniyle hastanın kardiyovasküler ve oftalmolojik öyküsü de değerlendirilmelidir. Seçeneklerde belirtilen dental durum ve refraksiyon kusuru, aynı reseptör aracılı solunumsal risk mekanizmasını paylaşmaz.
Soru 8 / 10
Kserostominin Farmakolojik Tedavisi
Şeker içeren bir tükürük uyarıcısı, kserostomiyi geçici olarak hafifletse bile neden ağız hastalıklarını şiddetlendirebilir?
Doğru cevap: D.
Doğru cevap D'dir. Şeker içeren bir ürün tükürük akışını kısa süreli olarak artırabilir. Ancak fermente edilebilir karbonhidratlara tekrarlayan maruziyet, dental plak bakterilerine metabolize edebilecekleri substratı sağlayarak plak pH'sının düşmesine neden olur. Tamponlama kapasitesinin yetersiz olduğu bir ağız ortamında, bu ek karyojenik yük, geçici tükürük artışının sağladığı klirens avantajından daha baskın hâle gelebilir. Şekersiz tükürük uyarıcılarının kullanılması, florür uygulamaları, beslenmenin düzenlenmesi ve dental plağın uzaklaştırılması; hem hastanın konforunu artırmak hem de hastalık gelişimini önlemek açısından daha uygun yaklaşımlardır.
Soru 9 / 10
Kötüye Kullanılan Maddeler: Diş Hekimliği Açısından Önemi
Malnütrisyonu bulunan ve yoğun alkol tüketen bir hasta, farkında olmadan parasetamol (asetaminofen) içeren birkaç farklı ilacı birlikte kullanmıştır. Aşağıdaki mekanizmalardan hangisi hepatotoksisite riskini en fazla artırır?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Parasetamol (asetaminofen) içeren birden fazla ürünün birlikte kullanılması, toplam kümülatif parasetamol dozunun aşırı düzeye ulaşmasına neden olabilir. Malnütrisyon ve kronik yoğun alkol tüketimi, glutatyon depolarını azaltabilir veya NAPQI (N-asetil-p-benzokinon imin) oluşumunu artırabilir. Bunun sonucunda, reaktif bir metabolit olan NAPQI karaciğer proteinlerine bağlanarak hepatoselüler hasara yol açabilir. İlaç kullanım öyküsünün ayrıntılı biçimde sorgulanması ve hastanın kullandığı tüm preparatların birlikte değerlendirilmesi kritik önem taşır. Çünkü tek seferde belirgin derecede yüksek bir doz alınmamış olsa bile toksisite gelişebilir.
Soru 10 / 10
Kserostominin Farmakolojik Tedavisi
Bir hasta, kullanılması zorunlu olan ve ağız kuruluğuna neden olan birden fazla ilaç almaktadır. Hastada pilokarpin kullanımına yönelik herhangi bir kontrendikasyon bulunmamaktadır. İzlem altında gerçekleştirilen bir tedavi denemesinin ardından aşağıdaki sonuçlardan hangisi pilokarpin tedavisine devam edilmesini haklı kılar?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Bir ilacın terapötik amaçla denenmesi ve tedaviye devam edilmesi, yalnızca ölçülebilir veya klinik açıdan anlamlı yararın yan etkilerden daha ağır bastığı durumlarda uygun kabul edilir. Kserostomiye neden olan ancak kullanılması zorunlu ilaçların tedavisine devam edilmesi gerekebilir. Bununla birlikte pilokarpin, yalnızca daha önce reçete edilmiş olduğu için sürdürülmemelidir. İşlevsel tükürük bezi dokusunun yeterli yanıt vermemesi veya ciddi kolinerjik toksisite gelişmesi durumunda tedavi yaklaşımı, lokal semptom kontrolüne ve koruyucu önlemlere yönlendirilmelidir.
Açıklamayı görmek için bir cevap seçin.
Diğer Branşlar
DentistUP bağımsız bir eğitim platformudur. Socket Science; NDEB, INBDE, JCNDE, ADA, GDC, ORE, ADC veya başka herhangi bir sınav kurumu ile bağlantılı değildir. Bu kurumlar tarafından desteklenmemekte, sponsorluğu üstlenilmemekte veya onaylanmamaktadır. DentistUP, resmî sınav sorularını veya geçmiş sınavlardan hatırlanarak yeniden oluşturulmuş soruları içermez ve sınav sonuçlarına ilişkin herhangi bir başarı garantisi vermez. İçerikler eğitim amaçlıdır; hastaya özel klinik tavsiye niteliği taşımaz.