Kanıta Dayalı Diş Hekimliği ve Biyoistatistik Test Soruları
Kanıta dayalı diş hekimliği ve biyoistatistik, özellikle INBDE ve AFK sınavlarında düzenli olarak soru yöneltilen, kapsamı nispeten sınırlı konulardır. Bu soru seti; araştırma tasarımlarının kanıt hiyerarşisini, temel biyoistatistiği, bilimsel çalışmaların eleştirel değerlendirilmesini, duyarlılık, özgüllük ve prediktif değerler üzerinden tanı testlerinin değerlendirilmesini, araştırma tasarımında sık karşılaşılan metodolojik hataları ve bilimsel kanıtların klinik karar verme sürecine nasıl uygulanacağını kapsamaktadır. Soruların çoğunda kısa bir araştırma açıklaması veya 2×2 tablo verilerek araştırma tasarımını, yanlılık türünü ya da doğru hesaplamayı belirlemeniz istenir. Bu konulara yönelik kısa süreli ve odaklanmış soru çözümü, sınav performansınıza kısa zamanda önemli katkı sağlayabilir.
10 soru · Yanıtladıkça doğru cevaplar ve açıklamalar gösterilir · Üyelik gerekmez
Sorular İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Sınavların kendisi İngilizce olarak yapılmaktadır.
Sınav Soruları
Soru 1 / 10
Araştırma Tasarımlarının Kanıt Hiyerarşisi
İyi tasarlanmış randomize kontrollü çalışmaların sistematik derlemeleri ve meta-analizlerinin kanıt hiyerarşisindeki konumunu aşağıdaki ifadelerden hangisi doğru olarak belirtmektedir?
Doğru cevap: C.
Doğru cevap C'dir. Sistematik derlemeler veya meta-analizler, metodolojik açıdan güçlü birden fazla klinik çalışmanın sonuçlarını istatistiksel olarak birleştirerek tahminlerin kesinliğini artırır ve tek bir çalışmada güvenilir biçimde saptanamayacak kadar küçük etkilerin ortaya çıkarılmasını sağlayabilir. Bu nedenle, genellikle birleştirilmiş klinik kanıtların en güçlü biçimi olarak kabul edilirler.
Soru 2 / 10
Diş Hekimliği Araştırmalarında Metodolojik Hatalar
Farklı toplumlarda diş çürüğü prevalansını inceleyen araştırmalarda, diş hekimliği hizmetlerine erişimin dikkate alınması gereken önemli bir değişken olmasının nedeni nedir?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Koruyucu ve restoratif diş hekimliği hizmetlerine erişimi daha iyi olan toplumlarda, araştırılan maruziyetten bağımsız nedenlerle farklı çürük sonuçları gözlenebilir. Bu nedenle, sağlık hizmetlerine erişimin analizde dikkate alınmaması, farklı maruziyet düzeylerine sahip toplumlar arasındaki karşılaştırmaları çarpıtabilir.
Soru 3 / 10
Temel Biyoistatistik
Erken dönem diş çürüklerinin saptanmasına yönelik bir tanı testi, gerçekte hastalığı bulunan 20 hastanın 18'ini doğru şekilde belirlemektedir. Bu durum testin hangi istatistiksel özelliğini yansıtmaktadır?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Duyarlılık (sensitivite), bir tanı testinin gerçekte hastalığı bulunan bireyleri doğru şekilde saptayabilme yeteneğini ölçer. Gerçekten hasta olan 20 bireyin 18'inin doğru belirlenmesi, yüksek bir gerçek pozitiflik oranını yansıtır. Duyarlılık, özellikle hastalığı bulunan bireyler arasındaki bu doğru pozitif saptama oranını ifade eder.
Soru 4 / 10
Bilimsel Kanıtların Klinik Uygulamaya Aktarılması
Yeni mezun bir diş hekimi, aynı klinik soruyu ele alan ve her ikisi de metodolojik açıdan iyi yürütülmüş bir sistematik derleme ile tek bir randomize kontrollü çalışmayı karşılaştırmaktadır. Bunlardan hangisi genel olarak klinik uygulamalar için daha güçlü bir kanıt temeli sağlar?
Doğru cevap: A.
Doğru cevap A'dır. Metodolojik açıdan iyi yürütülmüş bir sistematik derleme, birden fazla bireysel klinik çalışmanın bulgularını sentezler. Bu sayede, tek bir klinik çalışmanın tek başına sağlayabileceğinden genellikle daha yüksek tahmin kesinliği ve çalışmalar arasındaki sonuç tutarlılığına ilişkin daha kapsamlı bir değerlendirme sunar. Bu nedenle sistematik derlemeler, klinik uygulamalara temel oluşturma açısından genellikle kanıt hiyerarşisinde daha üst düzeyde yer alır.
Soru 5 / 10
Bilimsel Çalışmaların Eleştirel Değerlendirilmesi
Bir klinik araştırmada seçim yanlılığı (selection bias) en doğrudan aşağıdakilerden hangisinin sonucunda ortaya çıkar?
Doğru cevap: A.
Doğru cevap A'dır. Seçim yanlılığı, katılımcıların araştırmaya dahil edilme veya gruplara atanma biçiminin, çalışma gruplarının başlangıçtan itibaren sistematik olarak birbirinden farklı olmasına neden olmasıyla ortaya çıkar. Böyle bir durumda, gözlenen sonuç farklılıkları araştırılan maruziyetin veya tedavinin gerçek etkisinden ziyade gruplar arasındaki başlangıç dengesizliğini yansıtabilir.
Soru 6 / 10
Tanı Testlerinin Değerlendirilmesi
Bir klinisyen, temporomandibular bozukluk şüphesi bulunan bir hasta için tanı testi istemeden önce, yalnızca anamnez ve klinik muayene bulgularına dayanarak söz konusu tanının ne kadar olası olduğunu tahmin etmektedir. Bu başlangıç tahminine ne ad verilir?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Klinisyenin yeni bir tanı testi istemeden önce anamnez ve klinik muayene bulgularına dayanarak oluşturduğu hastalık olasılığı tahminine test öncesi olasılık (pre-test probability) denir. Bu tahmin, daha sonra elde edilecek test sonucuyla güncellenecek olan başlangıç olasılığını oluşturur.
Soru 7 / 10
Araştırma Tasarımlarının Kanıt Hiyerarşisi
Katılımcıları müdahale veya kontrol gruplarına rastgele bir yöntemle atayarak başlangıçtaki karıştırıcı değişkenlerin gruplar arasında dengelenmesini amaçlayan araştırma tasarımı hangisidir?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Rastgele atama (randomizasyon), tedavi başlamadan önce bilinen ve bilinmeyen karıştırıcı değişkenlerin çalışma kolları arasında dengeli biçimde dağıtılmasını sağlar. Bu nedenle randomize kontrollü çalışmalar, tedavilerin nedensel etkilerini araştırmada kanıt hiyerarşisinin üst basamaklarında yer alır. Gözlemsel araştırma tasarımlarında ise bu yerleşik dengeleme mekanizması bulunmaz.
Soru 8 / 10
Araştırma Tasarımlarının Kanıt Hiyerarşisi
Bir diş hekimliği fakültesinde, tüm öğrencilerle aynı günün öğleden sonrasında anket yapılarak mevcut ağız hijyeni alışkanlıkları ve güncel gingival indeks skorları eş zamanlı olarak kaydedilmektedir. Bu araştırmada hangi çalışma tasarımı kullanılmıştır?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Tek bir örneklemden, belirli bir zaman noktasında maruziyet ve sonuç verilerinin birlikte toplanması, kesitsel (cross-sectional) araştırmaların karakteristik özelliğidir. Bu araştırma tasarımı prevalansın tahmin edilmesinde etkilidir; ancak gözlenen ağız hijyeni alışkanlığının gingival durumdan önce mi yoksa sonra mı ortaya çıktığını belirleyemez.
Soru 9 / 10
Diş Hekimliği Araştırmalarında Metodolojik Hatalar
İki okul arasındaki diş çürüğü prevalansını karşılaştıran bir araştırmada, okullardaki ebeveynlerin ortalama eğitim düzeyleri arasındaki farklılıklar dikkate alınmamıştır. Ebeveyn eğitim düzeyi hem beslenme alışkanlıklarıyla hem de diş hekimi ziyaretleriyle ilişkilidir. Bu araştırmada hangi metodolojik sorun bulunmaktadır?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Ebeveynlerin eğitim düzeyi, hem beslenme alışkanlıklarıyla hem de diş hekimi ziyaretlerinin sıklığıyla ilişkili sosyoekonomik bir faktördür. Bu iki değişken de diş çürüğü riskini etkilemektedir. Dolayısıyla ebeveyn eğitim düzeyinin ölçülmemesi, bu değişkenin iki okul arasındaki çürük prevalansı karşılaştırmasında karıştırıcı faktör olarak etki göstermesine olanak tanır.
Soru 10 / 10
Diş Hekimliği Araştırmalarında Metodolojik Hatalar
Düşük sosyoekonomik düzey ile daha yüksek diş çürüğü oranları arasında ilişki saptayan bir araştırmada, sosyoekonomik düzeyin diş hekimliği araştırmalarında yaygın bir karıştırıcı değişken olarak kabul edilmesinin nedeni nedir?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Sosyoekonomik düzey; koruyucu diş hekimliği hizmetlerine erişimi, beslenme alışkanlıklarını ve sağlık okuryazarlığını etkiler. Bu faktörlerin her biri diş çürüğü riskini bağımsız olarak etkileyebilir. Bu nedenle sosyoekonomik düzey ölçülmez ve istatistiksel analizlerde etkisi kontrol edilmezse, başka bir maruziyet ile diş çürüğüne ilişkin sonuçlar arasındaki görünür ilişkiyi çarpıtabilir.
Açıklamayı görmek için bir cevap seçin.
Diğer Branşlar
DentistUP bağımsız bir eğitim platformudur. Socket Science; NDEB, INBDE, JCNDE, ADA, GDC, ORE, ADC veya başka herhangi bir sınav kurumu ile bağlantılı değildir. Bu kurumlar tarafından desteklenmemekte, sponsorluğu üstlenilmemekte veya onaylanmamaktadır. DentistUP, resmî sınav sorularını veya geçmiş sınavlardan hatırlanarak yeniden oluşturulmuş soruları içermez ve sınav sonuçlarına ilişkin herhangi bir başarı garantisi vermez. İçerikler eğitim amaçlıdır; hastaya özel klinik tavsiye niteliği taşımaz.