Özel Gereksinimli Hastalarda Diş Hekimliği Test Soruları
Özel gereksinimli hastaların tedavisi, klinik karar verme, iletişim ve etik ilkelerin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bu nedenle konu, INBDE, AFK, ORE ve ADC sınavlarının çeşitli bölümlerinde yer almaktadır. Bu sorular; tedavinin uyarlanmasına yönelik pratik bir yaklaşımı, otizm spektrum bozukluğunu, Down sendromunu ve bu sendroma özgü dental değerlendirmeleri, zihinsel ve gelişimsel yetersizlikleri, fiziksel engellilik durumlarını, sistemik hastalıkları nedeniyle özel değerlendirme gerektiren hastaları, davranış yönlendirmesi ve farmakolojik hasta yönetiminde yapılabilecek uyarlamaları ve ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimde hakkaniyeti kapsamaktadır. Sorularda, klinik bir durumda atılması gereken en uygun ilk adımı, randevunun güvenli biçimde nasıl uyarlanacağını veya belirli bir durumla en güçlü şekilde ilişkili klinik bulguyu belirlemeniz beklenecektir.
10 soru · Yanıtladıkça doğru cevaplar ve açıklamalar gösterilir · Üyelik gerekmez
Sorular İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir. Sınavların kendisi İngilizce olarak yapılmaktadır.
Sınav Soruları
Soru 1 / 10
Fiziksel Engellilik
Tekerlekli sandalye kullanan bir hastanın sandalyeden başka bir yere transferine yardımcı olmadan önce ne yapılmalıdır?
Doğru cevap: D.
Doğru cevap D'dir. Transfer işleminden önce tekerlekli sandalye sabit ve dengeli bir yüzeye yerleştirilmeli, frenleri kilitlenmeli, hareketli parçaları hastanın yönlendirmesi doğrultusunda düzenlenmeli ve transfer güzergâhındaki engeller kaldırılmalıdır. Kullanılacak transfer tekniği ve yardım edecek personelin sayısı önceden belirlenerek doğrulanmalıdır. Hastayı kollarından çekmek omuz yaralanmalarına neden olabilir. Sandalyenin eğimli ve dengesiz bir yüzeyde bulunması ise düşme riskini artırır.
Soru 2 / 10
Sağlık Hizmetlerine Erişim ve Hakkaniyet
Engelli bireylerin kullanımına uygun ulaşım hizmetlerinin güvenilir olmaması ağız ve diş sağlığını nasıl etkileyebilir?
Doğru cevap: C.
Doğru cevap C'dir. Güvenilir olmayan ulaşım hizmetleri, koruyucu diş hekimliği uygulamalarının aksamasına, tedavilerin gecikmesine, postoperatif kontrollerin kesintiye uğramasına ve hastaların acil sağlık hizmetlerine bağımlı hâle gelmesine neden olabilir. Bunun sonucunda ortaya çıkan hastalıklar, bireyin kişisel başarısızlığı olarak değerlendirilmemelidir. Randevuların koordineli biçimde planlanması, ulaşım desteği sağlanması, mobil ağız ve diş sağlığı hizmetlerinden yararlanılması ve klinik açıdan yüksek yarar sağlayan işlemlerin daha az sayıda ziyarette birleştirilmesi, bakımın sürekliliğini iyileştirebilir.
Soru 3 / 10
Zihinsel ve Gelişimsel Yetersizlikler
Günlük ağız hijyeninin sağlanmasında bakım veren kişinin yardım düzeyi neye göre belirlenmelidir?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Bazı bireyler günlük ağız hijyenini sürdürebilmek için hatırlatmalara, gerekli malzemelerin hazırlanmasına, uyarlanmış yardımcı araçlara, kısmi fiziksel yardıma veya tam desteğe ihtiyaç duyarken diğerleri dişlerini bağımsız olarak fırçalayabilir. Sağlanan yardım, mümkün olan en az müdahaleci düzeyde olmalı; bireyin özerkliğini, mahremiyetini ve konforunu korurken etkili ağız temizliğini de sağlamalıdır. Bir engellilik tanısı, bireyin gereksiz yere başkalarına bağımlı hâle getirilmesini veya fiziksel zor kullanılmasını haklı çıkarmaz.
Soru 4 / 10
Down Sendromuna Özgü Dental Değerlendirmeler
Down sendromlu bir çocukta dişlerin sürmesi nasıl farklılık gösterebilir?
Doğru cevap: A.
Doğru cevap A'dır. Down sendromlu çocuklarda hem süt dişlerinin hem de daimi dişlerin sürmesi gecikebilir ve dişlerin sürme sırası farklılık gösterebilir. Tek bir standart sürme takviminin bütün çocuklar için geçerli olduğunu varsaymak yerine, bireysel klinik muayene bulgularının ve gelişim kayıtlarının değerlendirilmesi daha yararlıdır. Diş sürmesindeki gecikme, bütün dişlerin eksik olduğu veya hiçbir zaman ileri inceleme yapılmasına gerek bulunmadığı anlamına gelmez.
Soru 5 / 10
Otizm Spektrum Bozukluğu
Otizmli bir hastanın diş hekimliği tedavisi planlanırken dikkate alınması gereken en önemli temel yaklaşım hangisidir?
Doğru cevap: C.
Doğru cevap C'dir. Otizmli bireyler; iletişim becerileri, duyusal bilgileri işleme özellikleri, bilişsel işlevleri, motor becerileri, anksiyete düzeyleri, genel sağlık durumları ve önceki diş hekimliği deneyimleri açısından birbirlerinden farklılık gösterir. Tedavi planlamasına, hastaya ve kendisini destekleyen kişilere hangi yaklaşımların yardımcı olduğunu ve hangi durumların sıkıntı veya rahatsızlığa yol açtığını sorarak başlanmalıdır. Yalnızca tanıya dayanarak bütün hastalara uygulanabilecek tek bir iletişim veya davranış yönlendirme planı belirlenemez.
Soru 6 / 10
Sistemik Hastalığı Bulunan Hastalar (Özel Gereksinimli Hasta Kapsamı)
Ağır sistemik hastalığı bulunan bir hastanın neden hastane ortamında diş hekimliği tedavisine ihtiyacı olabilir?
Doğru cevap: B.
Doğru cevap B'dir. Hastane ortamında gerçekleştirilen diş hekimliği tedavileri; anestezi uzmanlığı desteği, hava yolu yönetimi, laboratuvar olanakları, kan ve kan ürünlerine erişim, uzman konsültasyonu ve hastanın fizyolojik risklerinin muayenehane olanaklarını aştığı durumlarda hızlı acil tıbbi müdahale imkânı sağlayabilir. Tedavinin hangi ortamda yapılacağına ilişkin karar, hastanın klinik stabilitesi, uygulanacak işlem ve tedavi ortamının olanakları dikkate alınarak bireysel olarak verilmelidir. Hastane ortamı belirli riskleri azaltabilir ancak komplikasyon gelişme olasılığını tamamen ortadan kaldıramaz.
Soru 7 / 10
Farmakolojik ve Davranışsal Hasta Yönetiminde Uyarlamalar
Koruyucu stabilizasyon uygulamasına ilişkin klinik kayıtlar hangi bilgileri içermelidir?
Doğru cevap: A.
Doğru cevap A'dır. Klinik kayıtlarda fiziksel hareket kısıtlamasının neden gerekli olduğu, değerlendirilen alternatif yöntemler, alınan aydınlatılmış onam, hastanın onayı veya karşı çıkma durumu, uygulanan teknik, uygulamada görev alan kişiler ve kullanılan cihazlar, uygulamanın süresi, yapılan monitörizasyon, gelişen advers olaylar, uygulamanın sonlandırıldığı aşama ve takip süreci açıklanmalıdır. Ayrıntılı kayıt ve değerlendirme, hasta güvenliğini destekler ve kısıtlayıcı bir müdahalenin sorgulanmadan rutin bir uygulamaya dönüşmesini önlemeye yardımcı olur.
Soru 8 / 10
Tedavinin Bireysel Gereksinimlere Göre Uyarlanması
Özel gereksinimli bir hastanın randevu saatinin değiştirilmesi neden gerekli olabilir?
Doğru cevap: D.
Doğru cevap D'dir. Hasta için en uygun randevu saati; uyanıklık düzeyine, yorgunluğa, öğün saatlerine, kullanılan ilaçlara, ulaşım koşullarına, bakım rutinine veya semptomların gün içindeki değişimine bağlı olabilir. Uygun bir zaman diliminin seçilmesi hastanın konforunu ve güvenliğini artırabilir. Bütün hastalar için evrensel olarak en uygun kabul edilebilecek tek bir saat yoktur. Ayrıca randevu planlamasının değiştirilmesi, aydınlatılmış onam alınmasının veya hastanın bireysel ihtiyaçlarına yönelik diğer uyarlamaların yerine geçmez.
Soru 9 / 10
Sistemik Hastalığı Bulunan Hastalar (Özel Gereksinimli Hasta Kapsamı)
Epilepsisi iyi kontrol altında olan bir hastada diş hekimliği tedavisi sırasında alınması gereken en önemli önlem hangisidir?
Doğru cevap: D.
Doğru cevap D'dir. Nöbet eşiğini düşüren faktörler kontrol altında tutulmalıdır. Bu faktörler arasında stres, uyku yoksunluğu, ilaç dozlarının atlanması, yanıp sönen ışıklar ve hipoglisemi bulunmaktadır. Kısa süreli randevular planlanması, hastanın antiepileptik ilaç tedavisine uyumunun kontrol edilmesi ve rubber dam (lastik örtü) kullanılması önerilmektedir.
Soru 10 / 10
Fiziksel Engellilik
Evrensel tutucu manşet (universal cuff), ağız hijyeninin sağlanmasında hangi işlevi görebilir?
Doğru cevap: D.
Doğru cevap D'dir. Evrensel tutucu manşet (universal cuff), elin çevresine sarılarak kullanılan ve aktif kavrama becerisinin sınırlı olduğu durumlarda diş fırçasını veya interdental temizlik aracını tutabilen yardımcı bir araçtır. Bireysel değerlendirme ve deneme sonrasında veya ergoterapi (iş ve uğraşı terapisi) uzmanının önerileri doğrultusunda kullanılması, bireyin kendi ağız bakımını gerçekleştirmesini destekleyebilir. Bu araç, çenenin hareketini kısıtlamak, diş macununun yerine geçmek veya periodontal ölçüm yapmak amacıyla kullanılmaz.
Açıklamayı görmek için bir cevap seçin.
Diğer Branşlar
DentistUP bağımsız bir eğitim platformudur. Socket Science; NDEB, INBDE, JCNDE, ADA, GDC, ORE, ADC veya başka herhangi bir sınav kurumu ile bağlantılı değildir. Bu kurumlar tarafından desteklenmemekte, sponsorluğu üstlenilmemekte veya onaylanmamaktadır. DentistUP, resmî sınav sorularını veya geçmiş sınavlardan hatırlanarak yeniden oluşturulmuş soruları içermez ve sınav sonuçlarına ilişkin herhangi bir başarı garantisi vermez. İçerikler eğitim amaçlıdır; hastaya özel klinik tavsiye niteliği taşımaz.